Read our position paper in English
31 maart 2016
In aanloop naar het Algemeen Overleg Preventie op 31 maart roept de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding de Tweede Kamer op om de gaten in de huidige regels voor kindermarketing te dichten. Nu worden kinderen nog steeds blootgesteld aan kinderreclame voor bijvoorbeeld frisdrank, chips, koekjes en ijs.

De Alliantie vraagt met name aandacht voor twee grote tekortkomingen in de huidige zelfreguleringsregels:
  • De voedingskundige criteria die de levensmiddelenindustrie heeft geformuleerd, zijn veel te ruim. Daardoor kunnen fabrikanten nog steeds reclame maken voor ongezonde producten.
  • De levensmiddelenindustrie maakt uitzonderingen op de definitie van reclame van de Nederlandse Reclame Code (artikel 1), waardoor zij ruimte creëert voor reclame op bijvoorbeeld verpakkingen.
Inconsequent
Bart Combée, directeur Consumentenbond: ‘Het is enorm inconsequent dat de levensmiddelenindustrie zichzelf beperkingen oplegt voor reclames op televisie, maar dat fabrikanten vervolgens wel allerlei idolen mogen inzetten op verpakkingen om hun producten aan te prijzen. Blijkbaar is de industrie niet écht bereid om kindermarketing aan banden te leggen, daarom vragen wij de politiek om in te grijpen.’

Het overgrote deel van de kindermarketing voor voedingsmiddelen is voor ongezond eten en drinken, wat bijdraagt aan een dikmakende omgeving. Naast de hiaten in de regels, blijkt ook dat fabrikanten zich veelal niet aan de eigen regels houden. In september 2015 zijn, na een klacht van foodwatch, 12 fabrikanten op de vingers getikt omdat ze zich niet aan de vernieuwde zelfreguleringsregels hielden van de Reclamecode voor Voedingsmiddelen.

Bekijk ook:


12 januari 2016
‘Stop kinderen te verleiden ongezond te eten.’ Dat is de oproep van een brede coalitie van consumenten- en gezondheidsorganisaties, wetenschappers, diëtisten en kinderartsen georganiseerd in de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding aan de nieuwe K3-leden. 1 op de 7 kinderen onder de 13 jaar in Nederland is te zwaar. Hanne, Klaasje en Marthe kunnen het tij helpen keren door als K3 geen reclame meer te maken voor producten zoals chips, koek, ijs en snoep.

De nieuwe leden van K3 ontvangen vandaag bijzondere fanmail: een nieuwsjaarkaart van de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding met de oproep hun verantwoordelijkheid te nemen door zich niet te laten exploiteren om kinderen te verleiden tot het eten en drinken van ongezonde producten.

Grootschalige merchandising
Naast het zingen en het geven van shows, staat K3 bekend om grootschalige merchandising: puzzels, paraplu’s, wekkers, verkleedkleren, poppen en nog veel meer. Op al deze producten wordt K3 afgebeeld. Daarnaast is K3 te vinden op diverse eet- en drinkproducten zoals chips (Croky K3 hartjes), hagelslag (K3 hagel met hartjes), koekjes (Jules Destrooper), ijsjes (K3 IJsboerke) en snoep (K3 Red Band). Allemaal producten met veel zout, suiker en/of vet.

Uit onderzoek blijkt dat van alle productverpakkingen met een verkoopstrategie gericht op kinderen bijna 90 procent voor een product is dat niet goed past in een gezond voedingspatroon. Een snelle analyse van K3-producten, namelijk Croky K3 hartjes, K3 hagel met hartjes, en K3 ijs van IJsboerke laat zien dat deze allemaal slecht scoren op tenminste één van de criteria van de Reclamecode voor Voedingsmiddelen (RVV). De RVV is door de voedingsindustrie zelf opgesteld.

Voorkeur voor ongezonde producten
De Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding vindt het onacceptabel dat de populariteit van een merk, kinderidool of tekenfilmfiguur commercieel wordt geëxploiteerd om kinderen te verleiden tot het eten en drinken van ongezonde producten zoals frisdrank, koekjes, ijs, snoep en chips. Door deze reclames ontwikkelen kinderen een voorkeur voor ongezond eten en drinken, met overgewicht als gevolg en daarmee het ontstaan van gewrichts- of psychische problemen, diabetes, hart- en vaatziekten, of kanker. Onderzoek onder ouders toont aan dat 61 procent vindt dat kinderidolen of tekenfilmfiguren niet gebruikt mogen worden op de verpakkingen van ongezonde voedingsmiddelen. Van de ondervraagde ouders vindt 72 procent de inzet van kinderidolen of tekenfilmfiguren op verpakkingen van gezonde producten wel goed.

Kindermarketing werkt. Kinderen vanaf 18 maanden zijn al in staat om merken te herkennen. Vanaf 3 jaar hebben kinderen al een voorkeur ontwikkeld voor merkproducten (bijvoorbeeld K3 chips) versus merkloze producten. Inmiddels zijn er in Nederland ruim 300.000 kinderen jonger dan 13 jaar met overgewicht. De Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding maakt zich hard voor het recht van ieder kind om op te groeien in een gezonde omgeving. Marketing van ongezond eten en drinken gericht op kinderen past daar niet bij.

Bart Combée, directeur Consumentenbond “Het inzetten van kinderidolen zoals K3 voor ongezonde voeding draagt bij aan een ongezond voedingspatroon en overgewicht. Overgewicht is een van de grootste uitdagingen voor de volksgezondheid. Wij vragen de nieuwe leden van K3 het goede voorbeeld te geven en kinderen juist te stimuleren een gezond voedingspatroon aan te leren. Dat kunnen zij doen door hun populariteit te lenen aan gezonde producten zoals groente en fruit.”


01 oktober 2015
Als eerste gemeente in Nederland heeft Amsterdam zich vandaag aangesloten bij de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding. Ook de GGD Amsterdam heeft op 1 oktober het samenwerkingscontract met de Alliantie ondertekend. Floris Italianer, directeur Hartstichting, was hier vandaag bij aanwezig namens de Alliantie. “Zelfregulering van de voedselindustrie werkt gewoon niet goed genoeg.”

Aldus Wethouder Zorg, Eric van der Burg: “Ik wil dat er strengere wettelijke maatregelen komen, om de marketing van ongezonde voeding gericht op kinderen een halt toe te roepen. Bij onder meer online games, sponsoring en tv-reclames gebruikt de voedingsindustrie marketingtrucs zoals priming en prompting. Daarmee worden kinderen onder de 13 jaar onbewust verleid om te kiezen voor ongezonde producten. Wat mij betreft maakt de industrie nog teveel gebruik van de kwetsbaarheid van kinderen, met grote gevolgen voor hun gezondheid.”

Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht

In Amsterdam hebben zo’n 25.000 kinderen en jongeren last van overgewicht of zelfs (morbide) obesitas. Dat is één op de vijf kinderen in Amsterdam. Met het programma Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht (AAGG) zet Amsterdam per jaar €2.5 miljoen in op het voorkomen en terugdringen van overgewicht bij kinderen met als doel: alle Amsterdamse kinderen op een gezond gewicht in 2033. Met het aansluiten bij de Alliantie wil Amsterdam samen met de 13 andere partners* bereiken dat kinderen een gezonder voedingspatroon krijgen en minder kans hebben op het ontwikkelen van overgewicht. Daarmee verkleint het risico op het ontstaan van fysieke- en psychische problemen, zoals diabetes type 2, depressies en hart- en vaatziekten op latere leeftijd.

Zelfregulering werkt niet

Door zich aan te sluiten bij de Alliantie wil Amsterdam de voedingsindustrie stimuleren om haar verantwoordelijkheid te nemen in de strijd tegen overgewicht en obesitas bij kinderen. De Alliantie pleit voor verbetering van wetgeving waar zelfregulering niet werkt en wanneer de industrie zich niet aan haar eigen regels houdt. Onlangs heeft foodwatch, met steun van de Alliantie, een klacht ingediend tegen een tiental verschillende voedselbedrijven. De Reclame Code Commissie, die oordeelt of er overtredingen zijn, heeft 12 fabrikanten op de vingers getikt omdat zij de reclameregels voor kindermarketing hebben overtreden. Onder de fabrikanten bevinden zich grote voedselbedrijven zoals Kellogg’s, Heinz, Unilever, Iglo en Friesland Campina.

Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding

De Alliantie vindt dat ieder kind het recht heeft om op te groeien in een gezonde omgeving en dringt daarom aan op onder andere de volgende maatregelen:
  • Het opstellen van heldere voedingscriteria: marketing gericht op kinderen mag uitsluitend voor voedingsmiddelen die een positief effect hebben op de gezondheid (dit zijn de voorkeursproducten binnen de basisproductgroepen van de Richtlijnen Voedselkeuze van het Voedingscentrum).
  • Op kinderen gerichte marketingmethodes, zoals het gebruik van kinderidolen, animatiefiguren, winacties, spaaracties, prijsvragen, spelletjes en dergelijke, mogen alleen nog worden ingezet voor de bovengenoemde voorkeursproducten.

Achtergrondinformatie

De Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding is in februari 2015 opgericht en bestaat uit, de Consumentenbond, het Diabetes Fonds, foodwatch Nederland, de Hartstichting, de Nederlandse Associatie voor de Studie van Obesitas, de Nederlandse Vereniging van Diëtisten, de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, de Obesitas Vereniging, het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en wetenschappers van Kinder Obesitas Centrum Heideheuvel, de Universiteit Maastricht en de Vrije Universiteit. Vanaf 1 oktober 2015 is ook de gemeente Amsterdam partner van de Alliantie.
23 september 2015
12 voedselfabrikanten hebben de reclameregels voor kindermarketing overtreden. Dit heeft de Reclame Code Commissie (RCC) vandaag bekend gemaakt. Onder de fabrikanten bevinden zich grote voedselbedrijven als Unilever, Kellogg’s, Heinz, Iglo en Friesland Campina. De procedures waren aangespannen door voedselwaakhond foodwatch, met steun van de Alliantie Stop kindermarketing. De bedrijven adverteren in strijd met de regels over kindermarketing van de Reclame Code. De ongeoorloofde reclames voor ongezonde producten als koekjes, snoep, hagelslag en frisdrank zijn gepubliceerd in een ‘Vakantie Doeboek’ voor kinderen van supermarkt Hoogvliet. De producten bevatten meer suiker, vet of zout dan toegestaan volgens de nieuwe regels voor reclames gericht op kinderen van 7 tot 13 jaar. Daarnaast overtraden de bedrijven ook het verbod op voedingsreclames gericht op kinderen tot 7 jaar. Ten slotte stelt de RCC dat sprake is van ongeoorloofde sluikreclame omdat de reclames 'vermomd' waren als puzzels, kleurplaten en andere kinderspelletjes. foodwatch is partner in de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding. De Alliantie bepleit een wettelijk verbod op kindermarketing voor ongezonde producten, omdat zelfregulering van de voedselindustrie niet blijkt te werken.

Lees alle uitspraken (.zip)
Bekijk het Vakantie Doeboek (.pdf, let op: 48 mb).

Voedingsfabrikanten die de reclameregels overtraden: Friesland Campina (Appelsientje en Mona), Unilever (Blue Band), Continental Bakeries (Brinky), Kellogg’s, Peeters Producten BV (Duo Penotti), Food Sense Bv (Fred&Ed), Britvic (Fruit Shoot), Iglo, Katja, Bel (La Vache qui rit & Mini Babybel), Heinz (Venz), Superunie (Perfect Pannenkoekmix, Sunny Fruit, Wiebelkontjes en Zappie). Daarnaast overtrad supermarkt Hoogvliet de regels door publikatie van het Vakantie Doeboek.

De RCC oordeelt dat de bedrijven op meerdere punten in overtreding zijn. Zo oordeelt de RCC dat het Vakantie Doeboek deels is gericht op kinderen jonger dan 7 jaar. Voor deze leeftijdsgroep is geen reclame voor voedingsmiddelen toegestaan. Daarnaast mag reclame voor kinderen van 7 tot 13 jaar alleen als deze voldoet aan bepaalde voedingscriteria (.pdf). Deze normen zijn volgens foodwatch nog veel te soepel. De 16 producten van alle 12 bedrijven voldeden echter daar nog niet eens aan: ze waren te vet, te zoet of te zout, oordeelde de RCC. De commissie oordeelt tevens dat deze bedrijven zich schuldig hebben gemaakt aan ongeoorloofde sluikreclame: de reclames waren vermomd als kleurplaten, rebussen of andere kinderspelletjes. Zo werd met kleurplaten reclame gemaakt voor Duo Penotti en Venz hagelslag, liet Katja haar snoep met een kruiswoordpuzzel raden, werd je opgeroepen Brinky koekjes te eten na het oplossen van een doolhofpuzzel en lieten Fred&Ed kinderen in een woordzoeker naar hagelslag zoeken. De Reclame Code gebiedt dat reclame duidelijk als reclame herkenbaar moet zijn, zeker voor kinderen. foodwatch is blij met de uitspraak:

“De regels over kindermarketing van de Reclame Code Commissie, die door het bedrijfsleven zelf zijn opgesteld, gaan lang niet ver genoeg, maar zelfs hieraan houden de voedselfabrikanten zich niet eens. De uitspraak is een steun in de rug voor ons pleidooi voor een wettelijk verbod op kindermarketing in plaats van de huidige zelfregulering.”

Sinds 1 januari 2015 gelden nieuwe regels met betrekking tot kindermarketing. Deze regels zijn vastgelegd in de Reclame Code voor Voedingsmiddelen (artikel 8 RvV). Voor deze regels gold een overgangstermijn van zes maanden, die op 1 juli jl afliep. Gelijk op dag 1 overtraden 12 voedselfabrikanten deze regels: zij adverteerden in het Vakantie Doeboek van supermarkt Hoogvliet dat op die dag werd gepubliceerd. Zelfregulering op kindermarketing door bedrijven werkt volgens foodwatch niet. Zo toonde een recent onderzoek van foodwatch Duitsland naar een Europees initiatief tot zelfregulering, de EU pledge, aan dat 90% van de producten niet voldeden aan WHO-voedingscriteria.

foodwatch is partner in de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding; een actief samenwerkingsverband dat de strijd aan gaat tegen op kinderen gerichte marketing van ongezonde voedingsmiddelen. Inmiddels is 1 op de 7 kinderen en jongeren in Nederland te dik. Kinderen met overgewicht en obesitas hebben meer kans op gezondheidsproblemen, zowel op jonge als op latere leeftijd, zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten en verschillende vormen van kanker. Uiteindelijk raakt dit probleem iedereen: we betalen allemaal mee aan de stijgende zorgkosten voor overgewicht. foodwatch pleit daarom, samen met de partners in de alliantie, al jaren voor een wettelijk verbod op kindermarketing voor ongezonde producten.

08 juli 2015
De Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding gaat graag in op de uitnodiging van staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid om over de Reclamecode voor Voedingsmiddelen (RVV) te praten.* In de RVV regelt de voedingsindustrie zelf hoe ze omgaat met reclame gericht op kinderen. De Alliantie is opgericht uit onvrede met de effectiviteit van deze zelfregulering bij het beschermen van kinderen tegen reclame voor ongezonde voeding. Binnen de zelfregulering blijven kinderen hieraan in hoge mate blootgesteld. Hiermee wordt geen recht gedaan aan de universele rechten van het kind om op te groeien in een gezonde omgeving.

Regels industrie kent vele mazen

De regels van de Reclamecode voor Voedingsmiddelen, zoals opgesteld door de voedingsindustrie, bevatten zoveel mazen dat fabrikanten nog zeer veel ruimte hebben om kinderen makkelijk te kunnen blijven verleiden tot ongezond voedingsgedrag. De voedingsindustrie redeneert vanuit winstoogmerk, niet vanuit het belang van het kind.

De Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding heeft bezwaar tegen de Reclamecode omdat de regels:
  • toelaten dat er reclame wordt gemaakt richting kinderen voor niet-basisvoedingsmiddelen (extra’s zoals koekjes, chips en frisdrank). Dit is onwenselijk. Uitgaande van de rechten van het kind om op te groeien in een gezonde omgeving is kindermarketing uitsluitend wenselijk voor voedingsmiddelen met een positief effect op de gezondheid. De Alliantie heeft er begrip voor dat de staatssecretaris verwacht dat ouders een verantwoordelijkheid hebben voor de opvoeding van hun kinderen. Maar onderzoek toont aan dat 57% van de ouders geen reclame wil voor ongezonde voedingsmiddelen!**
  • niet gelden voor verpakkingen en reclame op de winkelvloer. De voedingsindustrie gebruikt verpakkingen bewust veelvuldig voor reclame richting kinderen. Bijvoorbeeld K3, Kabouter Plop, Mega Mindy en andere kinderidolen op koekjes, chips en frisdrank. Van alle verpakkingen voor eten en drinken met reclame gericht op kinderen, is bijna 90% voor ongezonde voedingsmiddelen. Ouders zijn hier niet blij mee: 61% is tegen kinderidolen op de verpakking van ongezonde voedingsmiddelen.**

Onafhankelijke monitoring noodzakelijk

De Alliantie roept staatssecretaris Van Rijn op om de jaarlijkse monitoring rondom de naleving van de RVV volledig door een onafhankelijke partij uit te laten voeren. Van Rijn schrijft in zijn brief de monitoring op zich te zullen nemen van sociale media, internet en de convergentie van mediavormen. Het zou goed zijn wanneer Van Rijn ook de monitoring op zich neemt voor die mediavormen die nu door de voedingsindustrie worden onderzocht (zoals TV en bedrijvenwebsites). Monitoring door de voedingsindustrie zelf is niet wenselijk.

Voedingsreclame: nationale én Europese aangelegenheid

De Alliantie vindt net als Van Rijn dat marktverstorende effecten Europees moeten worden aangepakt. Het verbeteren van de regels van de RVV is een Nederlandse aangelegenheid!

* Lees hier de Brief Staatssecretaris aan de Tweede Kamer van 6 juli 2015 betreffende de RVV
** Lees hier het onderzoek Meerderheid ouders wil scherpere regels voor kidsmarketing van de Hartstichting (nieuwsbericht van 1 juli 2015)

Voor meer informatie
Contactpersoon: Annemieke Herberigs
Telefoonnummer: 06 – 4628 2689
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.


26 februari 2015
Marketing van ongezonde voedingsmiddelen gericht op kinderen moet op de politieke agenda komen. Dat laat de Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding weten in een brief aan de fractiewoordvoerders preventie in de Tweede Kamer.

Lees hier het volledige nieuwsbericht en de brief van de Alliantie aan de Tweede Kamer.